Khi nào là thời điểm Vàng để điều trị và phục hồi chức năng?

Hãy cùng tìm hiểu thời điểm tối ưu hoặc lý tưởng để bắt đầu vật lý trị liệu sau chấn thương.

Vì sao không nên chờ quá lâu sau tai nạn, chấn thương hoặc phẫu thuật để phục hồi chức năng?

Sau một tai nạn, té ngã, chấn thương thể thao hoặc phẫu thuật, nhiều người thường nghĩ rằng chỉ cần nghỉ ngơi là cơ thể sẽ tự hồi phục. Một số người chờ đến khi hết đau hoàn toàn mới bắt đầu vận động lại. Một số khác lại cố chịu đau, tiếp tục sinh hoạt như bình thường và chỉ đi kiểm tra khi tình trạng kéo dài.

Tuy nhiên, trong phục hồi chức năng, thời điểm bắt đầu can thiệp đóng vai trò rất quan trọng. Nếu để quá lâu, cơ thể có thể xuất hiện các vấn đề như cứng khớp, yếu cơ, giảm tầm vận động, mất thăng bằng cơ hoặc hình thành thói quen vận động sai.

Ví dụ, sau chấn thương đầu gối, người bệnh có thể vô thức đi lệch để tránh đau. Nếu tình trạng này kéo dài, lực sẽ dồn nhiều hơn lên hông, cổ chân hoặc lưng dưới. Kết quả là không chỉ đầu gối bị ảnh hưởng, mà các vùng khác cũng có thể bắt đầu đau theo.

Sau phẫu thuật cơ xương khớp, nếu không phục hồi đúng giai đoạn, khớp có thể bị cứng hơn, cơ yếu đi nhanh hơn và khả năng quay lại sinh hoạt bình thường có thể chậm hơn. Với người bị tai nạn hoặc té ngã, dù cơn đau đã giảm, cơ thể vẫn có thể chưa phục hồi hoàn toàn về sức mạnh, độ linh hoạt, khả năng giữ thăng bằng và kiểm soát vận động.

“Thời điểm vàng” không có nghĩa là phải tập nặng ngay sau chấn thương.

Điều quan trọng là cần đánh giá đúng tình trạng và lựa chọn mức độ vận động phù hợp với giai đoạn hồi phục của cơ thể. Có giai đoạn cần nghỉ ngơi, có giai đoạn cần vận động nhẹ, và có giai đoạn cần tăng dần sức mạnh, độ linh hoạt và khả năng kiểm soát vận động.

Phục hồi chức năng đúng thời điểm có thể giúp:

Hạn chế cứng khớp và giảm tầm vận động

Giảm nguy cơ yếu cơ sau thời gian ít vận động

Cải thiện khả năng đi lại, sinh hoạt và vận động

Giúp cơ thể tránh hình thành tư thế hoặc thói quen vận động sai

Hỗ trợ quá trình quay lại làm việc, thể thao hoặc sinh hoạt hằng ngày an toàn hơn

Giảm nguy cơ đau tái phát hoặc phát sinh vấn đề ở vùng khác

Một số trường hợp nên được đánh giá phục hồi chức năng sớm gồm:

Sau tai nạn hoặc té ngã

Sau chấn thương thể thao

Sau phẫu thuật xương khớp, dây chằng, cột sống

Sau bong gân, căng cơ, đau khớp

Đau lưng, đau cổ vai gáy hoặc đau gối kéo dài

Cảm giác vận động chưa trở lại bình thường dù cơn đau đã giảm

Điều quan trọng là không nên chờ đến khi cơ thể “tự khỏi hoàn toàn” mới quan tâm đến phục hồi.

Mức độ đau của vùng bị chấn thương giảm không đồng nghĩa với chức năng đã hồi phục đầy đủ. Cơ thể cần được phục hồi về sức mạnh, độ linh hoạt, khả năng kiểm soát chuyển động và sự tự tin khi vận động.

Phục hồi đúng thời điểm giúp cơ thể có cơ hội hồi phục tốt hơn.

Phục hồi sớm, vận động tốt hơn.